‘Okul reddi nelerden kaynaklanır ve hangi yanlış davranışlarla okul fobisi haline gelir?’
Bazı aileler için okul korkusu bir kabus halini alır. Yaz başından itibaren çocukta okula karşı bir direnç başlar.Ailenin bunu hissetmesi genellikle okul alışverişleri sırasında olur veya okul ile ilgili konularda çocuğun ilgisiz davranışları hatta tepkisi sırasında olabilir. Bu durumda anne baba ne yapacağı konusunda şaşırır ve bocalamala yaşar.
Çocukta yaşanan okul reddi, doğru davranılmadığı takdirde okul fobisi haline dönüşebilir. O nedenle anne babalar bu konuda uyanık ve çok dikkatli olmaları gerekmektedir.
Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi Uzmanlarından Uzman Çocuk Psikologu Aynur Sayım
çocukta okul fobisi oluÅŸmaması için bazı uyarılarda bulunuyor. Aynur Sayım çocukta okul fobisini “Okul zamanına doÄŸru yoÄŸun kaygı ve panik duygusu, Okula gitmeye karşı korku duyma belirtileri göstermesi ÅŸeklinde yaÅŸadığı bir durum” olarak tanımlıyor. Aynur Sayım “Okul saati yaklaÅŸtıkça çocukta,baÅŸ aÄŸrısı,karın aÄŸrısı, mide bulantısı gibi somatik ÅŸikayetlerin oluÅŸtuÄŸunu” ailelerin bilmesi gerektiÄŸini belirtiyor. Sayım’ın tespitlerine göre okul fobisi yaÅŸayan çocukta; bağırma-aÄŸlama-hırçınlık görülebilir.Öfke nöbetleri geçiren çocuklara sıkça rastladıklarını belirten Sayım, kaygının artması durumlarında da kusma ve agresif davranışların oluÅŸabbileceÄŸini belirtti. Okul saati geçtikten sonra,çocukta bu belirtilerin kaybolduÄŸunu söyleyen Sayım ÅŸu bilgilere yer verdi:
- Anaokuluna veya ilkokula yeni başlayan çocuklarda daha çok ayrılma anksiyetesi görülür.
- Çocuk, anne-baba ya da bakım veren kişiden ayrılmak istemeyebilir. Özellikle bağımlı yetiştirilen çocuklarda bu durum sık görülmektedir.
- Aşırı koruyucu aileler, farkında olmadan çocuğun bireyselleşmesini engellerler. Bu tarz ailelerde yetişen çocuğun sosyal ortamlarda kendine güveni azdır. Yalnız kalınca nasıl davranacağını bilemez ve korkar. Bu durum okul başlangıçlarında dikkat çeker.
- Çocuk okul fobisi yaşıyorsa bu okuldaki bir duruma gösterdiği tepki şeklinde olabilir. Öğretmenin çocuğa tavrı, arkadaşlarının alay etmesi gibi davranışlar okul fobisini tetikleyebilir.
- Hiperaktivite Bozukluğu, dikkat Eksikliği yaşayan çocuklarda okul fobisi görülebilir.
- Özel Öğrenme Güçlüğü çeken çocuklar da okul fobisi yaşayabilir.
- Zeka Engeli olan çocuklarda okul fobisi görülebilir.
- Davranış Bozukluğu okul fobisi nedenlerindendir.
- Depresyon okul fobisi sebepleri arasındadır.
- Sosyal fobisi olan çocuklarda da okul fobisi de görülebiliyor.
Uzman Psikolog Aynur Sayım’a göre “Çocuk belli alanlarda yetersizlik yaşıyorsa,kendine güveni azsa, zor öğreniyorsa, uyum sorunları yaÅŸayabilmektedir.” Aile içi iletiÅŸim sorunlarının, kardeÅŸin evde kalması, kardeÅŸ kıskançlığı,boÅŸanma, ailede ölüm, hastalık ve kaza gibi nedenlerde okul reddine sebep olabildiÄŸini belirten Sayım, bu duruma, ailenin baskısının da eklenmesi durumunda, çocuÄŸun zorlandığına klinik çalışmalarda sıkça rastladıklarını belirtti. Aynur Sayım, yargılanan çocuklarda anksiyetenin arttığını, bu nedenle panik içine giren çocuÄŸun okul reddi yaÅŸadığını ve ardında bunun okul fobisine dönüşebileceÄŸinin akılda tutulması gerektiÄŸini belirtti.
“Okul fobisi yaÅŸayan çocukların sebep olarak öğretmeninden korktuÄŸunu, arkadaÅŸlarıyla anlaÅŸamadığını dile getirebilir, bazen okuldan kaçma,sınıftan çıkma, görülebileceÄŸini” söyleyen Sayım, “okul fobisi yaÅŸayan çocuklarda, uyku düzensizliÄŸi,iÅŸtahsızlık, alınganlık,huzursuzluk, utangaçlık, sinirlilik,içe kapanım, okul etkinliklerine ilgisizlik görülebileceÄŸi” uyarısında bulundu.
ÇocuÄŸun okula gitmediÄŸi sürece, okula baÅŸlamanın güçleÅŸeceÄŸine belirten Sayım, ailenin “Bir süre bekleyelim, belki geçer ” yaklaşımını doÄŸru bulmadığını ve bu davranışın sorunu çözmek yerine daha da büyüteceÄŸinin bilinmesi gerektiÄŸine vurgu yaptı. Uzman Çocuk Psikologu Aynur Sayım önerilerini ÅŸu ÅŸekilde sıralıyor:
- Tehdit,korkutma, yargılama,şiddet kullanılmamalıdır.
- Çocuk, onu rahatsız eden bir durumda duygusal bir tepki vermektedir. Bunu fark edip, onu anlamaya çalışmak en doğru tavır ve yaklaşımdır.
- Çocukla empati kurmak ve onu anlamaya çalışmak gerekir.
- Okul reddine hangi durumun ve duygunun neden olduğunu bulup, bu sorunun çözülmesi için çalışılmalıdır.
- Bunun için ebevynler, bir psikiyatri merkezinden yardım almalıdır. Psikiyatrik yaklaşım ve psikoterapi birlikte götürülmelidir.
- Ailenin, çocuğun okula devamıyla ilgili kararlı bir tavır içinde olması gereklidir. Fakat çocuğa, bu sorunun bütün aileyi ilgilendirdiği, yalnızca çocuğun sorunu olmadığı hissettirilmelidir.
- Öğretmen ve ailenin sıkı işbirliği içinde olması gerekmektedir.
- Öğretmenin güven verici ve zorlayıcı olmayan tarzı çok önemlidir.
